ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Description

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ 19ο ΣΤΟΝ 20ό ΑΙΩΝΑ

Τι είναι η ιστορία της τέχνης; Ό,τι αφηγείται ο Πλίνιος, ό,τι περιλαμβάνει ο Bαζάρι στους Βίους του ή μήπως η Ιστορία της τέχνης των αρχαίων, το κύκνειο άσμα του Βίνκελμαν; Είναι βέβαιο ότι τα γραπτά όλων αυτών των συγγραφέων συνδέονται τόσο με την τέχνη όσο και με την ιστορία της. Ωστόσο το θέμα τού ανά χείρας βιβλίου είναι διαφορετικό. Αφορά το πώς η ιστορία της τέχνης συγκροτείται ως επιστήμη, το πώς δηλαδή προσδιορίζει το πεδίο μελέτης της, ταξινομεί το αχανές υλικό της, αναπτύσσει τον δικό της θεωρητικό λόγο. Θέση του συγγραφέα είναι ότι η διαδικασία αυτή πρέπει απαραιτήτως να συναρτηθεί με την ανάδυση του έθνους-κράτους: Η επιστήμη της ιστορίας της τέχνης υπήρξε από την αρχή, ιδίως στο γερμανόφωνο χώρο, φορέας διαμόρφωσης της ίδιας της εθνικής «ιδεολογίας» μέσα από το δίπολο μουσείο-πανεπιστήμιο. Στις σελίδες του βιβλίου περιγράφεται έτσι η δραστηριότητα των ιστορικών της Σχολής του Βερολίνου, το όραμα των νεαρών ρομαντικών (ανάμεσά τους και ο Γκαίτε) περί «βόρειου» Μεσαίωνα, η προβολή της ιταλικής Αναγέννησης από τον Γιάκομπ Μπούρκχαρτ, η εμπειρική μέθοδος του Τζοβάννι Μορέλλι, οι επιτυχίες και οι αποτυχίες των ειδημόνων, η αμφιλεγόμενη σταδιοδρομία του Μπέρναρντ Μπέρενσον. Ο συγγραφέας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο δαιδαλώδες έργο του Αλόις Ριγκλ και των άλλων εκπροσώπων της Σχολής της Βιέννης, καθώς η περί «ύστερης αρχαιότητας» διαμάχη τους με τον «Αττίλα της ιστορίας της τέχνης» Γιόζεφ Στριγκόφσκι καθόρισε τη συζήτηση για την καταγωγή του ίδιου του νεότερου ευρωπαϊκού πολιτισμού. Ο κύκλος κλείνει με την παρουσίαση της «δομικής» θεωρίας του εθνικοσοσιαλιστή Χανς Ζέντλμαϋρ, όπου μέσω της παραδειγματικής ανάλυσης της ζωγραφικής του Πίτερ Μπρούχελ αναδεικνύονται οι σφοδρές πολιτικές και κοινωνικές εντάσεις του μεσοπολέμου. Το παρόν βιβλίο φωτίζει έτσι όλες τις σημαίνουσες όψεις της διαδικασίας γέννησης τούτης της νέας επιστήμης που συγκροτείται στη χαραυγή της νεωτερικότητας επί του πολυκύμαντου ορίζοντα της ευρωπαϊκής ιστορίας.

Το 512 σελίδων βιβλίο περιλαμβάνει 806 βιβλιογραφικές και ερμηνευτικές σημειώσεις, βιβλιογραφία 378 τίτλων, 91 (ασπρόμαυρες) εικόνες και ευρετήριο προσώπων.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

• Σημείωση του συγγραφέα
• Εισαγωγή

Α΄ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ

• Η ιστορία της τέχνης και το ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο
• Η Σχολή του Βερολίνου
• Ο Karl Friedrich von Rumohr και η αρχειακή/εμπειρική έρευνα
• Το έργο τέχνης και το μουσείο: Ο Gustav Waagen και η ιστορική αφήγηση
• Ιστορία της τέχνης και γερμανική εθνική συνείδηση: Ο Franz Kugler, ο Hegel και ο “βόρειος” Μεσαίωνας
• Ιστορία της τέχνης, πρώιμος ρομαντισμός και “βόρεια” Αναγέννηση: Από τον Ραφαήλ στον Durer
• Ο Jacob Burckhardt, η ιστορία της τέχνης και η Kulturgeschichte

Β’ ΕΙΔΗΜΟΣΥΝΗ

• Η ιστορία της τέχνης ως φυσική επιστήμη: Το παράδειγμα του Giovanni Morelli
• Ειδημοσύνη κατά ιστορίας της τέχνης: Μια “ψευδής” διαμάχη του 19ου αιώνα
• Δυο ιστορικά παραδείγματα: Από τον Holbein στον Vermeer
• Από το πνεύμα στη μορφή: Προς μια εμπειρική επιστήμη της τέχνης
• Τα ιστορικά όρια της ειδημοσύνης
• Ειδημοσύνη και αγορά της τέχνης: Το “αλάνθαστο μάτι” του Bernard Berenson

Γ’ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΗΣ: Η ΣΧΟΛΗ ΤΗΣ ΒΙΕΝΝΗΣ

• Ιστορία της τέχνης και διακόσμηση
• Φιλολογία, Ιστορία, ειδημοσύνη
• Ο FRANZ WICKHOFF ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣ ΡΩΜΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
• ALOIS RIEGL (Ι)
• Η καταγωγή του διακοσμητικού ύφους και η ανάδυση της ύστερης αρχαιότητας
• Ιστορία της τέχνης και ιδεολογία: Αυστροουγγαρία, ρωμαϊκή αυτοκρατορία, παγγερμανισμός
• Η γραμματική των μορφών: Μια διαλεκτική σχέση φύσης και ιστορίας
• Το “καλλιτεχνικό βούλεσθαι” και η συνοχή του νεότερου ευρωπαϊκού πολιτισμού
• Μορφή και ύφος: Προς μια επιστήμη της τέχνης ως επιστήμη του ανθρώπου
• Η κριτική πρόσληψη του “καλλιτεχνικού βούλεσθαι”: Από τον Ervin Panofsky στον Hans Sedlmayr
• Ο JOSEF STRZYGOWSKI ΚΑΙ Η ΕΙΣΒΟΛΗ ΤΟΥ ΒΟΡΡΑ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ: Η ΣΧΟΛΗ ΤΗΣ ΒΙΕΝΝΗΣ ΣΕ ΚΡΙΣΗ
• Ο MAX DWORAK ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΩΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ
• Η ιστορία της τέχνης ως επιστήμη του πνεύματος και η έννοια της “κοσμοαντίληψης”
• Από τη συλλογική στην ατομική κοσμοαντίληψη: Ιστορία της τέχνης και μυστικισμός
• Ο JULIUS VON SCHLOSSER ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΗΣ ΒΙΕΝΝΗΣ
• Ιστορία της τέχνης και φιλολογικές πηγές
• Η ιστορία της τέχνης ως ιστορία του ατομικού καλλιτεχνικού ύφους
• Η ΝΕΑ ΣΧΟΛΗ ΤΗΣ ΒΙΕΝΝΗΣ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΩΣ ΔΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ
• Ο Hans Sedlmayr και οι “δύο” ιστορίες της τέχνης: Η κεντρικότητα του έργου τέχνης
• Η ιστορία της τέχνης ως οπτική ενόραση: Η “αντικανονιστική” ιστορική θεωρία του Otto Pacht
• ALOIS RIEGL (II)
• Η ομαδική προσωπογραφία στην Ολλανδία: Η ιστορία της τέχνης ως ιστορία του βλέμματος
• Ο Riegl, η Νέα Σχολή της Βιέννης και η μεσοπολεμική κριτική
• ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ, ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

512 σελίδες, ασπρόμαυρες φωτογραφίες / 14 x 21 cm / Ελληνικά