Ο αρχιτέκτων Σταμάτιος Κλεάνθης και το έργο του

Description

To θέμα της δημιουργικής και περιπετειώδους ζωής του αρχιτέκτονα και πρώτου πολεοδόμου της νέας Αθήνας Σταμάτη Κλεάνθη απασχόλησε τον Κώστα Μπίρη (1899-1980) από τα νεανικά του χρόνια, για να ολοκληρωθεί αργότερα σε ένα λεπτομερές βιογραφικό αφήγημα, το οποίο αφιέρωσε “στον ήρωα – όμως στη μοίρα του άτυχο άνθρωπο”, όπως λακωνικά τον περιέγραφε.
Τις εκατόν σελίδες αυτού του δοκιμίου, δακτυλογραφημένες από τον ίδιον, τις δούλεψε, όπως γνωρίζουμε, κατά τη διάρκεια της θλιβερής Γερμανικής Κατοχής. Το πολύτιμο πόνημά του το διαφύλαξε και -όσον αφορά τη δική μας αντίληψη- ουδέποτε έως τον θάνατό του είχε εκφράσει τη βούληση να το εκδώσει.
Ύστερα από μακρό διάστημα προβληματισμού και αναβολών, είχαμε τη δυνατότητα να προσφύγουμε στη βαρύνουσα γνώμη του επιστήμονα και συγγραφέα, ειδικού επί της ιστορίας της αναγεννήσεως της Αθήνας κατά τον 19ον αιώνα, καθηγητού της πολεοδομίας Αλεξάνδρου Παπαγεωργίου-Βενετά. Ήταν αυτός ο οποίος αμέσως μάς επεσήμανε την πρωτογενή αξία και ποιοτική ιδιαιτερότητα αυτού του κειμένου. Επιπλέον, εξεδήλωσε ανεπιφύλακτα τη γνώμη του για τη σκοπιμότητα της έκδοσής του. Προσφέρθηκε μάλιστα με τη μεγάλη εμπειρία και γνώση του, να αναλάβει ο ίδιος την επιμέλεια της έκδοσης του συγγράμματος, αναδεικνύοντας την αυθεντική μορφή και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του αρχειακού προτύπου.